الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني

261

شرح كفاية الأصول

فصل پنجم - خبر واحد مصنّف در اين فصل ، به بحث دربارهء حجّيت خبر واحد اشاره دارد . ايشان بعد از بيان اين نكته كه : « مشهور بين اصحاب ، آنست كه خبر واحد ، فى الجملة و از باب ظنّ خاصّ ( دليل خاصّ بر اعتبار آن قائم باشد ) نه از باب ظنّ عامّ ( دليل عامّ از قبيل « انسداد » بر اعتبار آن قائم باشد ) ، حجّيت دارد » ، ابتدا اهميّت و اصوليّه بودن اين مسئله را مطرح مىكند و سپس به نقل قول محقّق قمى در مورد موضوع علم اصول ، و اشكال صاحب فصول برآن ، و جواب از اين اشكال و همچنين به نقل كلام شيخ انصارى و اشكالات آن ، مىپردازد و در پايان اين فصل ، ادلّه منكرين حجّيت خبر واحد را مطرح ، و از آنها جواب مىدهد . ( ادلّه قائلين به حجّيت خبر واحد ، در فصل بعدى خواهد آمد ) . توضيح آنچه كه در اين فصل مطرح شد ، به شرح ذيل است : و لا يخفى انّ . . . اهمّيت مسألهء حجّيت خبر واحد مصنّف مىفرمايد : مسئله حجّيت خبر واحد ، از مهم‌ترين مباحث و مسائل اصولى به شمار مىآيد . وجه اهمّيت : استنباط و اجتهاد احكام ، دائر مدار حجّيت خبر واحد است ، به طورى كه اگر خبر واحد از حجّيت ساقط شود ، دست مجتهدين از استنباط كوتاه مىشود ، زيرا خبر مقطوع الصدور ، بسيار كم است ، چرا كه مقطوع الصدور ، يا متواتر بايد باشد و يا خبر واحدى كه محفوف به قرائن قطعيّه است ، و اين دو در نهايت قلّت مىباشد ، و غالب احكام شرعى فرعى ( چه احكام تكليفيّه و چه احكام وضعيّه ) به واسطهء خبر واحد ثابت مىشوند ، و از متن آن استنباط مىگردند . بنابراين از حجّيت خبر واحد ، انفتاح باب علمى ، و از عدم حجّيت آن ، انسداد اين باب لازم مىآيد . و قد عرفت فى اوّل الكتاب . . .